Vlaams Haïti Overleg

Op de XIVde Cariforum-samenkomst van landen uit het Caraïbisch gebied, die tijdens de maand september 2008 op Barbados plaats vond, heeft Haïti (samen met Guyana) ervoor gekozen om het slotdocument over de economische partnerschapsakkoorden (EPA’s) niet te ondertekenen. Verscheidene sociale organisaties en ngo’s hebben president Préval gefeliciteerd met zijn houding. In een nationale coalitie, BARE APE genaamd, hadden ze immers al geruime tijd voor deze weigering geijverd. We zullen in dit dossier proberen uit te leggen wat EPA’s zijn en waarom landen als Haïti er wellicht goed aan doen deze akkoorden in hun huidige vorm te weigeren.

In het voorjaar leek Haïti een populaire bestemming voor de jetset van de internationale gemeenschap. Ban Ki-Moon, Hillary Clinton, Bill Clinton, de Veiligheidsraad en andere VN-delegaties, Amerikaanse parlementsleden, academicus Paul Collier en verschillende buitenlandse ministers kwamen op blitzbezoek. Met de boodschap dat de Haïtianen nog niet moeten opgeven en dat de “het internationale gezelschap” aan hen denkt. Ban Ki-Moon verklaarde bij zijn bezoek in maart dat Haïti een succesverhaal kan worden dat kan dienen als voorbeeld voor andere landen, de VN en de internationale gemeenschap zolang er maar wordt samengewerkt “als goede vrienden”. Bill Clinton, die de Secretaris-Generaal van de VN vergezelde, zou de rest van de wereld verkondigen dat Haïti een veilig land is om in te investeren.

Tientallen jaren reeds stellen de internationale instellingen het vrijmaken van de handel voor als dé hoeksteen voor de economische ontwikkeling van ontwikkelingslanden. De liberalisering van de handel werd algemeen als een voorwaarde opgelegd voor internationale hulp en leningen. Ontwikkelingslanden konden vaak niet anders dan dit model te volgen. Het vrijmaken van de handel behelst niet alleen het verlagen of afschaffen van douanetarieven, maar ook het privatiseren van overheids- of parastatale bedrijven, het vergemakkelijken van het internationaal financieel verkeer, met inbegrip van de repatriëring van de winsten van vreemde investeerders, enz… Met andere woorden: letterlijk de grenzen open stellen voor financiële en economische activiteiten. De voorwaarden worden vastgelegd in zogeheten AEP’s ofte akkoorden van economisch partnerschap. Christian Aid, een Engelse NGO documenteerde de toepassing van deze strategie in verschillende landen en toont er de vaak kwalijke gevolgen van aan. Voor dit dossier hebben we geput uit hun studie rond de snelle vrijmaking van handel en de invloed daarvan op de boeren en dus het Haïtiaanse platteland.

De Haïtiaanse en Dominicaanse overheid lopen sinds enige tijd warm voor de uitbouw van een nieuwe vrijhandelszone in het grensgebied van beide landen. Terwijl aan Dominicaanse zijde berichten over de investeringen ruim in de pers kwamen, werd er in Haïti met geen woord over het initiatief gerept totdat het nieuws uitlekte een paar dagen vóór President Aristide op 8 april de “eerste steen” zou leggen in gezelschap van de Dominicaanse president Hipolito Mejia.