Vlaams Haïti Overleg

Toeristen gaan graag naar de Dominicaanse Republiek: het is goedkoop, er is zon en strand en ook het bergachtige binnenland is zeer de moeite waard en nog nauwelijks ontdekt door het toeristendom. Maar waarom wordt het land door haar eigen inwoners zo weinig gewaardeerd? Bij bosjes proberen de Dominicanen hun land te verlaten: er zijn er meer dan een miljoen in New York, meer dan 300.000 in Madrid en dagelijks wagen Dominicanen de levensgevaarlijke oversteek naar Puerto Rico op gammele vlotjes. Hoe kan het dat een land dat gedurende bijna 30 jaar een gestage economische groei heeft gekend van rond de 8%, nog steeds maar op plaats 95 in de Human Development Index staat van de UNDP?

Haïti en de Dominicaanse Republiek delen een eiland in de Caraïben: HiSpaniola, ook wel Quisqueya genoemd. Het westelijke deel is Haïti, het armste land van het Amerikaanse continent met ong. 8 miljoen inwoners. Het oostelijke deel is de Dominicaanse Republiek, ook met 8 miljoen inwoners, van wie naar schatting ongeveer 800.000 Haïtiaanse migranten.

In het grensgebied tussen Haïti en de Dominicaanse Republiek is mensensmokkel al lang een normaal gebeuren geworden. Een noodzakelijk kwaad voor de vele Haïtianen die de armoede in eigen land trachten te ontvluchten. Een goeddraaiende business voor de smokkelaars en hun medeplichtigen, georganiseerd in een geraffineerd netwerk: militairen die graag op een gemakkelijke manier een cent(je) bijverdienen, taxichauffeurs etc. Vaak echter leidt deze duur betaalde reis naar een ware hel. Aan deze illegale reizen, die vooral ’s nachts worden georganiseerd, zijn immers veel risico’s verbonden. Geweld, misbruik, afpersing, ongelukken, ja zelfs de dood.

Half mei 2005 werd Ouanaminthe in het Noord-Oosten van Haïti verrast door een toestroom vanuit de Dominicaanse Republiek uitgewezen landgenoten. Wat was er aan de hand, en welke waren de oorzaken?

De Haïtiaanse en Dominicaanse overheid lopen sinds enige tijd warm voor de uitbouw van een nieuwe vrijhandelszone in het grensgebied van beide landen. Terwijl aan Dominicaanse zijde berichten over de investeringen ruim in de pers kwamen, werd er in Haïti met geen woord over het initiatief gerept totdat het nieuws uitlekte een paar dagen vóór President Aristide op 8 april de “eerste steen” zou leggen in gezelschap van de Dominicaanse president Hipolito Mejia.

Het is armoe troef in Haiti. Het buurland, de Dominicaanse Republiek, is economisch veel beter af. Nogal wat Haïtianen willen daar hun kansen wagen. Gewiekste ronselaars spelen op dit verlangen in. Tegen grof geld brengen ze Haitianen illegaal naar de Dominicaanse Republiek. Als de grenspolitie kan worden verschalkt, wacht de ‘gesmokkelde’ Haitianen een zwaar leven. Net als hun landgenoten die eerder de stap zetten, overleven ze in werkkampen of op bouwwerven; ondergaan ze vernederingen en hebben ze af te rekenen met misprijzen en racisme. Met de regelmaat van een klok worden ze uit het land verdreven. Zo’n 700.000 Haïtianen en Dominicanen van Haïtíaanse afkomst permanent verblijven in de Dominicaanse Republiek.

Een portret.